ظروف سرامیکی چیست و چگونه ساخته میشود؟
ساخت ظروف سرامیکی جزو صنایع دستی است که از دیرباز در ایران و همه جای جهان انجام شده است. ظروف سرامیکی دستساز سالهاست که در زندگی روزمره ما نقش مهمی دارند. کافیست کمی به ظروف خانه خود دقت کنید تا متوجه این موضوع شوید. این روزها ظروف سرامیکی جدید نه تنها کاربردی هستند، بلکه در دکوراسیون خانه هم بکار میآیند. تنوع در طرح، لعاب و کاربری ظروف سرامیکی به گونهایست که در هر زمان طرفداران خود را دارد.
اگر هنوز نمیدانید ظروف سرامیکی چیست؟ چگونه ساخته میشود؟ چه تفاوتی میان ظروف سرامیکی هست؟ و یا به فکر آموزش ظروف سرامیکی به صورت مختصر هستید، حتما این مطلب از مجله رزاس را بخوانید. با ما همراه باشید تا با مراحل ساخت و ویژگیهای این هنر آشنا شویم.
ظروف سرامیکی چیست؟
اساسا ظروف سرامیکی به محصولاتی گفته میشود که از خاک رس و مواد معدنی طبیعی ساخته میشوند. بعد از شکلدهی در کوره مخصوص با دمای بسیار بالا پخته میشوند تا به مستحکمترین حالت تبدیل شوند و قابل استفاده باشند.
در ساخت ظروف سرامیکی جدید تلاش میشود از لعاب استفاده شود. بدین گونه که بعد از یک مرحله پخت، سطح کار لعاب زده میشود و دوباره داخل کوره قرار میگیرد. در این حالت ظرف سرامیکی کاملا ضدآب و مقاوم در برابر رطوبت و لکه میشود.
محصولات سرامیکی تنها به ساخت ظروف سرامیکی برای سرو و پذیرایی غذا و نوشیدنی محدود نمیشود. ساخت انواع مجسمه سرامیکی، گلدان سرامیکی، شمعدان سرامیکی و… این روزها حسابی طرفدار دارد. برای دیدن نمونههای جذاب حتما دسته خانه و دکور گالری رزاس را ببینید.
مواد اولیه ساخت ظروف سرامیکی
اولین و مهمترین ماده در ساخت خمیر و یا گل سرامیک، خاک رس است. گاهی مواد دیگری به این ترکیب اضافه میشود تا استحکام و کیفیت ظروف بالا رود. موادی مانند:
- خاک رس طبیعی
- کائولن
- فلدسپات
- سیلیس
- آب
هر هنرمندی با توجه به کار خود از این متریال استفاده میکند تا به کیفیت بهتر دست پیدا کند. حالا بیایید نگاهی به مراحل ساخت ظروف سرامیکی دستساز داشته باشیم.
قدم به قدم تا ساخت ظروف سرامیکی در 6 مرحله
آموزش ظروف سرامیکی و یادگیری حرفهای حاصل تجربه عملی در کنار آموزش تئوری است؛ بنابراین برای رسیدن به بهترین نتیجه حتما این هنر را به شکل عملی تجربه کنید. از طرفی هنرمندان سرامیست مراحل اصلی فرایند ساخت ظروف سرامیکی را طی میکنند. اما این موضوع کاملا هنری و وابسته به تکنیک هر هنرمند دارد.
1. آمادهسازی خاک برای ساخت ظروف سرامیکی
مهمترین و اولین مرحله الک کردن خاک رس و پاک کردن خاک از ناخالصی است. بعد از آن مقداری آب با اندازه مشخص به خاک اضافه میشود تا خمیر شکل بگیرد و یکنواخت شود.
2. ساخت و شکلدهی خمیر
معمولا هنرمندانی که قصد ساخت ظروف سرامیکی تکنسخه دارند این مرحله را به صورت کاملا دست ساز انجام میدهند که به مراتب ارزش هنری بالاتری دارد. از روشهای رایجتر میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- قالبگیری
- چرخ سفالگری
- ساخت کاملا دستی
- ریختهگری دوغابی
3. خشک شدن گل
پیشنهاد میکنیم برای این مرحله کمی صبر به خرج دهید تا ساخته شما به آرامی خشک شود. اگر به این مرحله سرعت بدهید، احتمال ترک برداشتن و یا تغییر شکل زیاد است.
4. پخت اولیه ظرف سرامیکی دست ساز
ظروف سرامیکی فانتزی و محصولات شما بعد از خشک شده لازم است وارد کوره شوند. میانگین دمای معمول در این مرحله بین 800 تا 1000 درجه سانتیگراد است.
بعد از این مرحله از ساخت ظروف سرامیکی نوبت لعابکاری است.
5. لعاب سرامیک در آموزش ظروف سرامیکی
لعابکاری بخشی از کار است که روی قیمت ظروف سرامیکی هم تاثیر میگذارد. حتما شما هم ظروف سرامیکی بدون لعاب و لعابکاری شده را دیدهاید. تفاوت تنها در جلوه بیشتر و زیبایی نیست؛ ظروف سرامیکی پذیرایی لعابکاری شده مزایای دیگری نیز دارد:
- ضدآب شدن و کاهش جذب آب
- شستشوی آسان
- ایجاد سطح صاف و براق
- افزایش استحکام و مقاومت
- امکان طراحی و رنگگذای هنرمندانه
فراموش نکنید اکثر ظروف سرامیکی فانتزی مرحله لعابکاری را پشت سر میگذارند. همچنین براق بودن صرفا به معنای لعابدار بودن ظرف نیست. لعاب میتواند مات، رنگی، براق و یا دارای افکت باشد.
6. گام آخر، پخت نهایی
همانطور که قبلا اشاره کردیم حالا دوباره نوبت قرار دادن ظروف سرامیکی در کوره است. این بار دمای میانگین بین 1000 تا 1250 درجه سانتیگراد است. در این دما لعاب سطح ظرف ذوب شده و به سرامیک میچسبد. بعد از خروج از کوره شما صاحب یک ظرف سرامیک دست ساز زیبا هستید.
انواع دستساخته و ظروف سرامیکی
این روزها محصولات سرامیک تنها به ظرف محدود نمیشود. هنرمندان سرامیست دنیایی از محصولات متنوع تولید کردهاند که هر کدام جای بررسی دارد. اشارهای به این محصولات میکنیم تا شما هم بیشتر با دنیای بیانتهای سرامیک آشنا شوید.
- ظروف دکوری
- ظروف پذیرایی و سرو
- شمعدان و گلدان سرامیکی
- دیس و بشقاب سرامیکی
- کاسه و پارچ سرامیکی
- لیوان و ماگ سرامیکی
- فنجان و نعلبکی سرامیکی
- سینی و نمکدان سرامیکی
- گوشواره و زیورآلات سرامیکی
- مگنت تزیینی و قاب عکس و آینه سرامیکی
- دیوارکوب و مجسمه سرامیکی
و شاید دهها محصول دیگر که حاصل خلاقیت هنرمندان سرامیست است.
مزایا و معایب خرید ظروف سرامیکی دستساز
استفاده از ظروف سرامیکی مانند هر محصول دیگری مزایا و معایب خود را دارد؛ البته معایب استفاده از این ظروف به حدی کم است که قابل اشاره نیست.
مزایای خرید ظروف سرامیکی
- دست ساز بودن و دارای ارزش هنری
- تنوع زیاد در طرح و رنگ مطابق همه سلیقهها
- سازگار با محیط زیست
- دوام بالا نسبت به ظروف سفالی
- مناسب پذیرایی
- قابلیت استفاده در دکوراسیون و تزیین
- قابلیت شستشو نسبت به ظروف چوبی
معایب خرید ظرف سرامیکی
- امکان شکستگی نسبت به ظروف فلزی
- قیمت بالاتر نسبت به ظروف چینی
بهترین روش نگهداری از ظروف سرامیکی
برای بالا بردن طول عمر و دوام ظروف سرامیکی دستساز کافیست چند نکته را در نظر داشته باشید؛ اما فراموش نکنید این ظروف دارای متریالهای مختلف هستند. به عبارتی از جنس خمیر اولیه و لعابهای متفاوت استفاده میشود که هر کدام در کیفیت اثرگذارند. برای افزایش ماندگاری موارد زیر را رعایت کنید:
- از پرت کردن و وارد شدن ضربه ناگهانی جلوگیری کنید.
- یکباره دمای ظرف را تغییر ندهید.
- از سیم ظرفشویی برای شستشوی لعاب استفاده نکنید.
- ترجیحا ظروف را با دست بشویید. (بعضی از ظروف سرامیکی قابلیت شستشو در ماشین ظرفشویی را دارند.)
آیا برای دکوراسیون خانه ظروف سرامیکی بخرم؟
ظروف سرامیکی جدید تنها جنبه کاربردی ندارند و میتوانید از آنها برای دکوراسیون خانه و چیدمان میز هم استفاده کنید. شمعدانهای سرامیکی، آینه سرامیکی، ظروف سرامیکی فانتزی از محصولاتی هستند که به راحتی میتوانید در دکوراسیون منزل از آنها استفاده کنید.
در نظر بگیرید اجناس سرامیکی دستساز محصولاتی هنری به حساب میآیند. بشقابهای دیوارکوب، گلدانهای سرامیکی و ظروف خاص صرفا برای تزیین و دکور ساخته شدهاند. در همین راستا برخی طراحان داخلی برای دکوراسیون از ظروف سرامیکی نهایت بهره را میبرند.
گرچه این موضوع کمی سلیقهای است، اما برای دکوراسیون مدرن و ساده و مینیمال گزینه طلایی به حساب میآید.
در آخر فراموش نکنید
هنر سرامیک و ساخت ظروف سرامیکی مانند ظروف سفالی همیشه مورد توجه هنرمندان و البته هنردوستان بوده است. نمونههای اولیه در تاریخ نشان میدهد این هنر ریشه در فرهنگ هر کشور دارد و ایران عزیزمان نیز در زمینه سفال و سرامیک حرفی برای گفتن دارد.
در آموزش ظروف سرامیکی، 6 مرحله اصلی از آمادهسازی خاک تا پخت نهایی داریم. اگر این مراحل با دقت و مهارت انجام شود، شما هم میتوانید ظروف مورد علاقه خود را بسازید. این روزها همه به دنبال پیج ظروف سرامیکی ارزان هستند، اما فراموش نکنید خرید هوشمندانه از فروشگاه معتبر و یادگیری یک مهارت جدید به مراتب ارزشمندتر است.
سوالات متداول
مواد اولیه ساخت ظروف سرامیکی چیست؟
اشیا سرامیکی عمدتا با خاک رس، کائولن، سیلیس و فلدسپات ساخته میشوند. ترکیب این مواد و لعاب با کیفیت یک ظرف مستحکم به شما میدهد.
آیا میتوانم با ظروف سرامیکی در مایکروویو غذا گرم کنم؟
اکثر ظروف سرامیکی این قابلیت را دارند. اما بهتر است پیش از قرار دادن در دستگاه مطمئن شوید که قطعات فلزی و تزیینات خاص نداشته باشند.
آیا میتوان ظروف سرامیکی را در ماشین ظرفشویی شست؟
بله اکثر ظروف سرامیکی را میتوان در ماشین ظرفشویی شست؛ اما برای دوام بیشتر و حفظ شدن لعاب ظرف پیشنهاد میکنیم ظروف سرامیکی را با دست بشویید.
تفاوت ظروف سفالی و سرامیکی چیست؟
تفاوت عمده این ظروف در دمای پخت است. ظروف سفالی در دمای پایینتر پخته میشوند. به همین دلیل استحکام و دوام کمتری نسبت به ظروف سرامیکی دارند.